ZAŠTO RECIKLIRATI

ZAŠTO RECIKLIRATI

RECIKLAŽOM ŠTEDIMO SIROVINSKE RESURSE

Kada upotrebljene materijale recikliramo dobijajući nove proizvode smanjujemo potrebu za korišćenjem prirodnih resursa. Sirovinski resursi na planeti su ograničeni, ako se ne budemo odgovorno odnosili prema njima čovečanstvo će se u budućnosti suočiti sa nedostatkom nafte, uglja, drveta i drugih materijala.

RECIKLAŽOM ŠTEDIMO ENERGIJU

Upotreba recikliranih materijala u proizvodnji štedi energiju, jer je daleko veća potrošnja kada nove proizvode dobijamo preradom prirodnih sirovina, nego kada se izrađuju od recikliranih materijala. Štednja energije je važan faktor u očuvanju životne sredine i ublažavanja globalnog zagrijevanja i posledica koje ono ostavlja na planetu Zemlju.

RECIKLAŽA POMAŽE ZAŠTITI ŽIVOTNE SREDINE

Svi procesi kojima se dobijaju rude i sirovine su potencijalno štetni za životnu sredinu. Smanjenjem upotrebe prirodnih sirovina smanjuje se zagađenje vazduha, vode i tla, te je reciklaža značajan faktor u očuvanju prirodne sredine. Ušteda energije doprinosi smanjenom emitovanju gasova izazivača efekta staklene bašte.

RECIKLAŽA DOPRINOSI SMANJENJU DEPONIJA I DEGRADACIJE TLA

Broj ljudi na planeti dostigao je 7 milijardi. Srazmjerno porastu stanovnika Zemlje povećava se i količina otpada koji se svakodnevno stvara u domaćinstvima i privredi. Sve je više deponija na kojima se otpad odlaže, a koje degradiraju tlo, smanjuju površinu obradivog zemljišta i postaju potencijalni izvori zaraze ljudi i životinja. Reciklaža značajno smanjuje količlinu otpada koji se odlaže na deponije samim tim i njihovo širenje. Istovremeno reciklaža smanjuje emisiju metana, gasa koji se stvara na deponijama i koji izaziva efekat staklene bašte i štetne klimatske promene na Zemlji.

Vrste reciklaze

Staklo

glassworks-inbody

Staklo je materijal koji se koristi u svakodnevnom životu kroz razne proizvode: flaše, čaše, tegle, prozore, ogledala. Ono može da bude u različitim bojama koje mu se dodaju pri proizvodnji. Pravi se tako što se pijesak, sa dodatkom još nekih materija, topi na vrlo visokim temperaturama. U tom procesu se troši dosta energije, a u vazduh se ispušta velika količina štetnih gasova.

Ukoliko bismo reciklirali staklo, mnogo manje bi se uništavala korita rijeka iz kojih se vadi pijesak za staklo, smanjili bismo zagađivanje vazduha i potrošnju energije.

Reciklažom jedne flaše, uštedi se dovoljno energije da jedna sijalica od 100W (vati) može da svijetli četiri puna sata ili da kompjuter radi 25 minuta.

Ako se u svijetu baci prema nekim podacima 28 milijardi flaša i tegli godišnje u prosjeku, zamislite koliko bismo električne enrgije uspjeli da uštedimo. Prednost stakla je u tome što ga je moguće beskrajno reciklirati.

Naš lični doprinos bi mogao biti u sakupljanju nepotrebne ambalaže od stakla ili staklenih posuda koje se mogu reciklirati ili ponovo iskoristiti.Sakupljeni stakleni otpad se iz kontejnera odnosi u fabrike za proizvodnju stakla, gdje se sortira po boji, zatim pere sa se uklone nečistoće. Tako sortirano i oprano staklo se dalje usitnjava, i miješa sa novim sirovinama, (pijesak, voda, kreč) i tokom proizvodnog procesa zagrijeva na 1600 stepeni. Nakon toga se proizvedeno staklo automatski duva, odnosno istiskuje u kalupe, na kraju procesa nastaje nova boca.

Papir:

Paper 

Papir je dio našeg svakodnevnog života. Papir čini preko 40% našeg otpada. Tj na svakih 100 kilograma otpada koji mi bacimo, oko 35 kilograma je papir (plakati i sveske, kartonske kutije i časopisi, dokumenta, knjige, salvete itd.)Ako bismo krenuli da recikliramo samo jedne jutarnje novine svaki dan, mogli bismo spasiti hiljade stabala, sto bi značajno smanjilo emisiju ugljen-dioksida.

Papir se dobija preradom drveta u fabrikama uz pomoć različitih hemijskih sredstava. Pri tom nestaju velike i stare šume, dolazi do zagađivanja rijeka.

Da bi se što manje štete nanijelo životnoj sredini, moguće je ponovo sakupiti hartiju koja nam više nije neophodna i dati je na recikliranje.

Preradom starog papira, utroši se 60% manje energije nego kada bi taj proizvod dobijali iz prirodnog materijala (drveta).

Takođe, preradom stare hartije koristimo 15% manje vode. Neki podaci govore da reciklažom jedne tone kancelarijskog papira štedimo dovoljno električne energije za napajanje kuće u prosjeku za šest mjeseci, spašavamo 17 stabala drveta, štedimo 4.200 kW (kilovata) električne energije i 7.000 litara vode.

Pri tom, moguće je reciklirati sve vrste novina, papirnih kesa, papira za pisanje i svu ambalažu od papira. Recikliranjem papira spasavamo šume, rijeke, jezera a samim tim i mnoga druga živa bića koja od njih zavise.

Metal(aluminijum, bakar, gvožđe)

recycling metal

Od metala se prave: automobili, autobusi, vozovi, avioni, frižideri, šporeti, bočice za dezodoranse, limenke za napitke, kutije za kreme i slično. Metali se, naravno, dobijaju preradom odgovarajućih ruda. U procesu, najprije polazimo od iskopavanja rude koji narušava ili uništava čitave predijele (livade, brda, planine…). Potom se vrši prečišćavanje rude od različitih nečistoća ispiranjem u vodi koja se na taj način zagađuje.

Pri topljenju rude troši se velika količina energije a štetni gasovi sagorijevanjem se oslobađaju u atmosferu. Na kraju tog procesa dobijamo metal koji se dalje koristi u različite svrhe. Za jednu tonu aluminijuma potrebno je iskopati četiri tone rude boksita i potrošiti 13.000 kWh (kilovat-časova) električne energije. Prilikom dobijanja aluminijuma iz pomenute rude, u atmosferu se oslobađaju ugljen-monoksid, ugljen-dioksid i fluorovodonik.

U nekim razvijenim zemljama poput Njemačke, stari automobili se daju na recikliranje, a uz doplatu se mogu kupiti potpuno nova kola. Takođe, mogu se reciklirati i električni aparati. Godišnje se, takođe u Nemačkoj, razloži i preradi 100.000 frižidera, 150.000 televizora i oko 15.000 tona drugih aparata.

Plastika

Full Recycling Container

Plastika je jedan od najčešće korišćenih materijala. Koristi se za pakovanje proizvoda široke potrošnje, platne kartice su od plastike, ambalaža za hranu i piće se pravi od plastike, koristimo je za za pravljenje igračaka itd. Postoji preko 10.000 različitih vrsta plastike u svijetu a može se može pomiješati sa mnogim drugim elementima, tako da je njena upotreba neograničena.

Plastika je nastala kombinacijom nafte ili prirodnog gasa sa kiseonikom ili hlorom. Ovaj proces zahtijeva paljenje velikih količina nafte. Ako bi se reciklirala sva naša plastika, smanjili bismo smo potrošnju nafte i uštedeli 25% prostora nasih deponije. Mogu se reciklirati: boce za pića, plastična folija, tegle za prehrambene proizvode, boce sa prelivima za salate, ambalaža za mlijeko i jogurt, kese za smeće, ambalaža za deterdžent, ambalaža od sokova i šampona. Od reciklirane plastike može se praviti gradjevinski materijal,igračke, klupe za parkove, auto-delovi, cijevi za navodnjavanje itd. i što je najvažnije, smanjuje se emisija štetnih gasova koji utiču na efekat staklene bašte.

Plastika je materijal koji se dobija iz nafte. Nafta je vrsta rude koja se nalazi u unutrašnjosti Zemlje i nastaje raspadanjem biljaka i životinja tokom više miliona godina. Eksploatacijom nafte i njenom prepradom u plastiku, jedan ne mali procenat istorije naše Planete nestaje.

Po sadašnjoj stopi potrošnje, procjenjuje se da će se rezerve nafte u svijetu iscrpiti za 35 godina. Problem sa plastikom jeste u tome što se ona ne raspada u zemlji te se trajno zadržava u životnoj sredini koju zagađuje. Moguće je i njeno uništavanje procesom spaljivanja, ali tada vršimo zagađivanje vazduha.

Zato je najbolje rješenje u preventivnim mjerama kao što je izbegavanje kupovine i upotrebe plastične ambalaže i kesa. U poslednje vrijeme u svijetu su se pojavile posebne vrste plastike koju je moguće reciklirati i takva plastika na sebi ima znak reciklaže. Takvu plastiku je potrebno sakupljati i reciklirati.

Reciklaža elektronskog i električnog EE otpada

WasteRecycling-clip

Elektronski i električni (EE) otpad spada u kategoriju opasnog otpada. Obuhvata sve vrste uređaja klasifikovanih u 10 kategorija, od malih i velikih kućnih aparata, IT opreme, preko rasvjetne opreme, elektronskih igračaka do medicinskih uređaja, kao i fluorescentne cijevi.

Elektronski otpad je postao problem velikih razmjera zbog dvije glavne karakteristike:

Elektonski otpad je opasan- sadrži preko hiljadu različitih supstanci, od kojih su mnoge otrovne i stvaraju ozbiljno zagađenje prilikom odlaganja

Elektronski otpad se stvara u alarmantnim količinama zbog brzog zastarijevanja proizvoda

Evropska unija je proglasila elektronski i električni otpad za najopasniji od svih koji se pojavljuju, a procjene su da ova vrsta otpada ima najveću tendenciju rasta, uvećavajući se čak tri puta brže od komunalnog otpada. U zemlji srednje razvijenosti, kao što je naša, procjenjuje se da svaka osoba godišnje napravi oko 4 kilograma “ee” otpada.

Mnogi EE proizvodi sadrže hemijske elemente kao što su živa, olovo, kadmijum, berilijum i dr., i ukoliko se nepropisno bace ili odlože na komunalnu deponiju, isparavanjem u vazduh dovode dugoročno do uništavanja životne sredine i ujedno mogu uticati na oboljenja jetre, bubrega, mozga, kancera.

Reciklaža elektronskog otpada je jako kompleksna jer postoji veliki broj različitih sirovina na relativno malom prostoru, tako da se odmah vrši sortiranje komponenti dobijene rasklapanjem opreme na sledeće grupe:

• Napajanje

• Kablovi

• Baterije

• Ekrani

• Elektronske komponente

• Drugi materijali

Sa gledišta ponovnog iskorišćenja, materijali mogu biti:

Reciklabilni, tj. koji se mogu iskoristiti ponovnim vraćanjem u proces proizvodnje. Tu spadaju plastika i delovi od plastike, metal, kablovi i dr.

Nereciklabilni, tj. koji se trenutno ne mogu vratiti u proizvodni proces u Crnoj Gori i oni se na ekološki bezbjedan način skladište ili se koriste za dobijanje energije.

Iz starih CRT monitora se ponovo dobija staklo i olovo koji se, kao i metal, ponovo mogu upotrebiti u proizvodnji monitora.

Pri rasklapanju računara na sastavne komponente maseni udio reciklabilnih komponenata se kreće od 70% do 80%. U reciklabilnom delu plastika je zastupljena sa oko 4%, a metalni djelovi sa oko 96% mase. Maseni udio reciklabilnih komponenata kod CRT ekrana je oko 30%, pri čemu je odnos plastike i metala 50:50.

Reciklaža baterija

 

battery-recycle

Baterije čine sastavni dio naše svakodnevnice. U najrazličitijem obliku, veličini i sastavu isporučuju nam akumulisanu energiju. Kupujemo ih posebno, na primjer kao baterije za domaćinstvo u uobičajenom cilindričnom obliku ili integrisane u neki aparat, na primjer kao baterijske ćelije u formi dugmeta u satu ili kao akubaterije u mobilnom telefonu, laptopu ili digitalnoj kameri.

Baterije sadrže u sebi veliki broj teških metala i toksičnih hemikalija, a njihovo nepravilno odlaganje na deponijama izaziva zagađenje zemljišta, voda, faune i flore.